Als een vrouw overlijdt, wordt dit niet aan de instanties doorgegeven. Vijf jaar wordt er dan nog AOW uitgekeerd. De zoon die in de huurwoning van zijn overleden moeder is getrokken, mag dit allemaal terugbetalen.
In december 2024 krijgt de Sociale Verzekeringsbank een melding van een gemeente. Deze had een adresonderzoek uitgevoerd naar de woonplaats van een vrouw in verband met het vermoeden dat zij in Turkije verblijft en dat onzeker is of zij nog in leven is. Als de SVB dit nader onderzoekt, blijkt dat de vrouw in 2020 in Turkije is overleden. Al die tijd heeft de SVB haar AOW overgemaakt. Haar zoon stond sinds het overlijden van de moeder ingeschreven op haar adres.
Intrekken
De SVB trekt het AOW-pensioen van de moeder in vanaf haar overlijdensdatum. In de jaren na het overlijden is er € 67.419 te veel uitgekeerd. Dit bedrag wil de SVB terug van de erfgenamen van de moeder.
Akte van verwerping
De zoon laat een akte van verwerping van de nalatenschap zien: hij heeft niets geërfd. Maar dat verwerpt de SVB weer: de zoon heeft de nalatenschap ‘zuiver’ aanvaard omdat hij na het overlijden van zijn moeder in haar huurwoning is gaan wonen, haar eigendommen in bezit heeft genomen, de saldi van haar bankrekening heeft geconsumeerd en haar schulden (achterstallige huur) heeft betaald. Na deze daden van zuivere aanvaarding kan de nalatenschap niet meer worden verworpen. Hij is, net als de andere erfgenamen, aansprakelijk voor de schulden van de moeder. De zoon legt de kwestie voor aan de rechtbank Overijssel.
Nalatenschap
De rechtbank stelt dat het AOW-pensioen, dat de SVB jarenlang onverschuldigd heeft uitgekeerd, geen onderdeel van de nalatenschap van de moeder is geworden. Het hoort niet tot de schulden van de nalatenschap, zo blijkt uit het Burgerlijk Wetboek. De SVB kan dit bedrag dan ook niet terugvorderen ten laste van de nalatenschap.
Erfgenaam
Het is echter niet relevant of de zoon de nalatenschap (al dan niet zuiver) heeft aanvaard of verworpen. Hij is gewoon erfgenaam, zelfs na verwerping van de nalatenschap. Verwerping leidt er enkel toe dat een erfgenaam het recht op de goederen van de nalatenschap verliest en dat hij wordt verlost van de schulden van de nalatenschap.
Terugbetalen
De zoon is dus erfgenaam en het AOW-pensioen is na het overlijden van de moeder in zijn vermogen terechtgekomen. De SVB mocht dus het onverschuldigd uitbetaalde AOW-pensioen van de zoon op hem terugvorderen. Wel ging de SVB ervan uit dat de AOW-bedragen in de nalatenschap van de moeder waren terechtgekomen. Het terugvorderingsbesluit is dus op verkeerde gronden genomen. Men spreekt dan van een motiveringsgebrek, reden dat de rechtbank dit besluit toch vernietigt. Desondanks laat de rechtbank de rechtsgevolgen van het besluit in stand. De zoon moet het te veel uitgekeerde AOW-pensioen terugbetalen.
