Belangrijke informatie voor iedereen die met de WMO te maken heeft

De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) biedt u de mogelijkheid om aanspraak te maken op diverse voorzieningen. Deze voorzieningen gaan gepaard met bepaalde verplichtingen, waaronder de inlichtingen- en medewerkingsplicht, zoals vastgelegd in artikel 2.3.8 Wmo. Hieronder bespreken we deze verplichtingen en de mogelijke gevolgen van het niet naleven ervan.

Inlichtingenverplichting

De inlichtingenverplichting houdt in dat u alle relevante informatie voor de voorziening of het persoonsgebonden budget (pgb) aan de gemeente moet doorgeven. Dit stelt de gemeente in staat om te controleren of de voorziening of het pgb terecht is verstrekt. U moet de informatie niet alleen op verzoek van de gemeente verstrekken, maar ook proactief melden wanneer uw situatie verandert.

Niet alle informatie hoeft echter aan de gemeente te worden verstrekt. Als de gemeente zelf bepaalde informatie kan vaststellen, is er minder snel sprake van schending van de inlichtingenverplichting. Toch is het raadzaam om bij twijfel de informatie zelf te verstrekken, aangezien het niet voldoen aan deze verplichting grote gevolgen kan hebben.

Medewerkingsverplichting

De medewerkingsverplichting betreft het verlenen van medewerking aan de gemeente, zodat deze een goed besluit kan nemen of kan beoordelen of een verstrekte voorziening of pgb terecht is verstrekt. Een voorbeeld hiervan is het meewerken aan een medisch onderzoek en het verstrekken van de uitslag aan de gemeente.

Uit de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 4 maart 2020 blijkt dat u aan een onderzoek moet meewerken (ECLI:NL:CRVB:2020:567). Hier had een gemeente een aanvrager om informatie gevraagd. De Centrale Raad van Beroep oordeelde dat de aanvrager niet voldeed aan zijn medewerkingsverplichting door de informatie niet aan te leveren en dat wanneer niet duidelijk was welke informatie de aanvrager diende te verstrekken, dit bij de gemeente nagevraagd diende te worden.

Blokkeringsrecht

Bij een medisch onderzoek heeft u het recht om de uitslag te bekijken voordat deze aan de gemeente wordt verstrekt. Dit wordt het blokkeringsrecht genoemd. Als u besluit de uitslag niet aan de gemeente te verstrekken, kan dit leiden tot afwijzing van de aanvraag omdat de gemeente de medische noodzaak niet kan vaststellen.

De Centrale Raad van Beroep heeft in een uitspraak van 24 oktober 2023 geoordeeld dat gebruik van het blokkeringsrecht neerkomt op schending van de medewerkingsverplichting (ECLI:NL:CRVB:2023:2020). Hier was een aanvrager in bezwaar gegaan. In de bezwaarprocedure had de gemeente om een medisch advies verzocht. De bezwaarmaker was het echter niet eens met hoe het advies tot stand kwam en maakte gebruik van zijn blokkeringsrecht waardoor er geen medisch advies kon worden uitgebracht. De Centrale Raad van Beroep oordeelde onder meer dat de bezwaarmaker hierdoor verhinderd had dat de gemeente kon vaststellen of er een medische noodzaak bestond voor de gevraagde voorziening.

Onderzoek te belastend

Als een gemeente een onderzoek wil uitvoeren dat te belastend is voor u of dat u van oordeel bent dat het onderzoek ook op een minder belastende manier kan worden uitgevoerd, moet dit duidelijk worden aangegeven.

Als dit niet wordt aangegeven, hoeft de gemeente niet te onderzoeken of het onderzoek op een minder belastende manier kan worden uitgevoerd. Dit kan leiden tot een oordeel van schending van de medewerkingsverplichting. Het is daarom altijd verstandig om duidelijk aan te geven welke onderdelen als te belastend worden ervaren en waarom.

Gevolgen van niet-naleving

Uit het voorgaande blijkt dat de gemeente een aanvraag mag afwijzen indien er sprake is van schending van de inlichtingen- en/of medewerkingsverplichting. Naast het afwijzen van een aanvraag kan de gemeente ook overgaan tot herziening, intrekking en zelfs terugvordering van een voorziening of een verstrekt persoonsgebonden budget.

Herziening

Bij herziening gaat het om een wijziging van de toegekende voorziening. Dit betreft bijvoorbeeld een aanpassing in de hoogte van een persoonsgebonden budget of de looptijd ervan.

Intrekking

Als de gemeente onjuiste of onvolledige informatie heeft ontvangen, kan ze de voorziening of het persoonsgebonden budget intrekken. Dit gebeurt bijvoorbeeld als de gemeente geen voorziening of budget had toegekend indien er volledige en juiste informatie was ontvangen.

Bij intrekking wordt de gehele voorziening of het persoonsgebonden budget ingetrokken. Het verschil met herziening is dat er na intrekking geen enkel recht meer op een voorziening bestaat, terwijl dit bij herziening nog wel het geval kan zijn.

Voorbeeld

Een persoon heeft een pgb waarmee voor 5 uren per week hulp in de huishouding kan worden ingekocht. Wanneer de voorziening wordt ingetrokken, betekent dit dat er geen enkel recht op een pgb voor hulp in de huishouding meer bestaat. Bij herziening kan het bijvoorbeeld zijn dat er nog een pgb voor 3 uren (in plaats van 5) hulp in de huishouding blijft bestaan.

Terugvordering

Naast het intrekken en herzien van de voorziening of het persoonsgebonden budget kan de gemeente de geldwaarde van de voorziening of het persoonsgebonden budget terugvorderen. Een voorwaarde hiervoor is wel dat de onjuiste of onvolledige informatie opzettelijk niet aan de gemeente moet zijn verstrekt. Tevens is het van belang dat de gemeente ook een bedrag kan terugvorderen van een persoon die opzettelijk zijn medewerking heeft verleend aan het onjuist of onvolledig geven van informatie aan de gemeente.

Hulp van JUROP

JUROP kan u bijstaan met advies of juridische bijstand bij procedures als gevolg van schending van de verplichtingen. Neem contact op via het contactformulier op www.jurop.nl of stuur een email naar info@jurop.nl. JUROP staat klaar om u te helpen met advies of juridische bijstand bij procedures wegens schending van verplichtingen.