Respijtzorg Wmo kan belangrijk zijn als mantelzorg te zwaar wordt. De gemeente moet dan niet alleen kijken naar degene die zorg nodig heeft, maar ook naar de belasting van de mantelzorger. In een Wmo-procedure draait het om de vraag of tijdelijke vervangende zorg nodig is om zelfstandig wonen, zelfredzaamheid of participatie mogelijk te houden.
In dit artikel lees je hoe de gemeente een aanvraag om respijtzorg moet beoordelen, waarom zij niet zomaar mag verwijzen naar familie of vrijwilligers, en wat je kunt doen als jouw aanvraag wordt afgewezen.
De situatie: mantelzorg wordt te zwaar
Respijtzorg betekent dat iemand anders de zorg tijdelijk overneemt. Dat kan voor een paar uur, een dagdeel, een nacht of een langere periode. Het doel is dat jij als mantelzorger kunt herstellen en de zorg op langere termijn kunt blijven volhouden.
De zorgvrager woont meestal thuis en heeft ondersteuning nodig bij het dagelijks functioneren. Jij verleent structureel mantelzorg. Als die zorg te zwaar wordt, kan tijdelijke overname van zorg nodig zijn. De gemeente moet dan onderzoeken of ondersteuning vanuit de Wmo passend is.
De Wmo noemt respijtzorg niet als aparte vaste voorziening. Het gaat steeds om de vraag of een maatwerkvoorziening nodig is. Een maatwerkvoorziening is ondersteuning die wordt afgestemd op jouw persoonlijke situatie en die nodig kan zijn als eigen kracht, gebruikelijke hulp, mantelzorg, hulp uit het sociale netwerk of algemene voorzieningen niet voldoende zijn.
Voorbeelden van respijtzorg zijn dagbesteding, logeeropvang, kortdurend verblijf, begeleiding aan huis of tijdelijke overname van zorgtaken door een professional of vrijwilliger.
Het oorspronkelijke besluit: afwijzing van respijtzorg Wmo
Een gemeente kan een aanvraag om respijtzorg afwijzen. Dat gebeurt bijvoorbeeld als zij vindt dat de zorgvrager nog voldoende zelfredzaam is, dat hulp uit het eigen netwerk mogelijk is, of dat een algemene voorziening voldoende ondersteuning biedt.
Maar de gemeente mag zo’n besluit niet nemen zonder zorgvuldig onderzoek. Zij moet eerst vaststellen wat de hulpvraag is, welke concrete problemen er zijn en welke ondersteuning nodig is. Daarna moet zij beoordelen of eigen kracht, gebruikelijke hulp, mantelzorg, hulp uit het sociale netwerk of algemene voorzieningen voldoende zijn.
- Wat heeft de zorgvrager dagelijks nodig?
- Welke mantelzorgtaken worden al verricht?
- Hoe zwaar is die zorg voor de mantelzorger?
- Is hulp uit het netwerk echt beschikbaar?
- Is tijdelijke overname van zorg nodig om overbelasting te voorkomen?
Pas als die mogelijkheden onvoldoende zijn, komt een Wmo-maatwerkvoorziening in beeld. Respijtzorg kan dan een passende vorm van ondersteuning zijn.
De gemeente moet eerst de hulpvraag en de concrete problemen vaststellen. Daarna moet zij onderzoeken of eigen kracht, gebruikelijke hulp, mantelzorg, hulp uit het sociale netwerk of algemene voorzieningen voldoende zijn. Pas als dat niet zo is, komt een maatwerkvoorziening in beeld.
Die beoordeling moet individueel en concreet zijn. De gemeente mag dus niet alleen verwijzen naar algemeen beleid of naar de mogelijkheid dat familie, buren of vrijwilligers misschien kunnen helpen. Zij moet onderzoeken of die hulp in jouw situatie werkelijk beschikbaar, passend en voldoende is.
Respijtzorg aanvragen: hoe werkt dat?
Wil je respijtzorg aanvragen, dan begin je meestal bij het Wmo-loket van jouw gemeente. Vaak doe je eerst een melding. Daarna volgt een gesprek, ook wel keukentafelgesprek genoemd. In dat gesprek bespreekt de gemeente welke zorg nodig is, welke belasting jij ervaart en welke oplossingen mogelijk zijn.
Bereid dit gesprek goed voor. Schrijf op welke zorgtaken jij doet, hoeveel tijd dat kost en wat de gevolgen zijn voor jouw gezondheid, werk, gezin of nachtrust. Hoe concreter je dit maakt, hoe beter de gemeente jouw situatie kan beoordelen.
Ook jij hebt hierbij een rol. De gemeente moet zorgvuldig onderzoek doen, maar jij moet de informatie geven die nodig is en waarover je redelijkerwijs kunt beschikken. Denk aan zorgschema’s, medische informatie, bewijs van overbelasting of een toelichting waarom hulp uit het netwerk niet haalbaar of onvoldoende is.
Welke informatie is belangrijk bij je aanvraag?
- Welke zorg heeft de zorgvrager dagelijks nodig?
- Welke taken verricht jij als mantelzorger?
- Hoe vaak en hoe lang doe je dat?
- Welke klachten of beperkingen ervaar jij zelf?
- Welke vorm van respijtzorg past bij jullie situatie?
- Waarom is hulp uit het netwerk onvoldoende?
Je kunt ook vragen om onafhankelijke cliëntondersteuning. Dat is gratis hulp van iemand die met je meedenkt bij het gesprek met de gemeente.
Respijtzorg vergoeding: wie betaalt de zorg?
De respijtzorg vergoeding hangt af van de wet die op jouw situatie van toepassing is. Gaat het om ondersteuning vanuit de Wmo, dan is de gemeente meestal verantwoordelijk. Bij een Wmo-maatwerkvoorziening kan een eigen bijdrage gelden. De precieze regels kunnen per situatie verschillen.
Soms loopt respijtzorg niet via de Wmo, maar via een andere regeling. Daarom is het belangrijk om eerst te bepalen welke wet past bij jouw situatie.
Respijtzorg Wlz, Jeugdwet of zorgverzekering?
Niet iedere vorm van respijtzorg valt onder de Wmo. Als voor dezelfde zorgvraag al een andere wettelijke regeling passend is, kan dat betekenen dat de Wmo niet de juiste route is. Bij een blijvende en zware zorgbehoefte kan de Wet langdurige zorg een rol spelen. De Wlz is bedoeld voor mensen die langdurig intensieve zorg of permanent toezicht nodig hebben. In dat geval loopt de aanvraag meestal via het CIZ en het zorgkantoor.
Gaat het om een kind of jongere, dan kan respijtzorg Jeugdwet relevant zijn. De gemeente beoordeelt dan vanuit de Jeugdwet welke ondersteuning nodig is voor het kind, het gezin en de ouders of verzorgers.
In sommige gevallen kan ook de zorgverzekering een rol spelen, bijvoorbeeld bij wijkverpleging of medische zorg thuis. De juiste route hangt dus af van de persoonlijke situatie, de zorgbehoefte en de bestaande indicaties.
De afbakening is dus belangrijk. De gemeente mag niet volstaan met de algemene opmerking dat een andere regeling mogelijk van toepassing is. Zij moet duidelijk maken welke regeling volgens haar voorligt en waarom de gevraagde ondersteuning daarom niet vanuit de Wmo hoeft te worden verstrekt.
Wat moet de gemeente onderzoeken?
De gemeente moet zorgvuldig onderzoek doen voordat zij beslist. Dat betekent dat zij jouw persoonlijke situatie serieus moet bekijken. Een algemene verwijzing naar beleid is niet genoeg. De gemeente moet nagaan welke beperkingen er zijn, welke hulp nodig is, wat jij als mantelzorger aankunt en welke voorziening passend is.
Als de gemeente vindt dat andere oplossingen voldoende zijn, moet zij uitleggen waarom. Denk aan hulp van familie, vrijwilligerswerk, dagbesteding of andere voorzieningen. Die uitleg moet aansluiten bij jouw concrete situatie.
Ook hulp uit het sociale netwerk moet feitelijk beschikbaar en voldoende zijn. Een voorziening mag niet worden geweigerd omdat hulp in theorie mogelijk is, als niet is onderzocht of die hulp in de concrete situatie echt kan worden geboden.
Afwijzing van respijtzorg: wat kun je doen?
Wijst de gemeente jouw aanvraag af? Dan kun je bezwaar maken. In bezwaar leg je uit waarom het besluit volgens jou niet klopt. Je kunt bijvoorbeeld aanvoeren dat de gemeente jouw mantelzorgbelasting onvoldoende heeft onderzocht, dat hulp uit het netwerk niet feitelijk beschikbaar is, dat onvoldoende rekening is gehouden met medische of sociale omstandigheden, of dat de gemeente ten onrechte naar een andere regeling verwijst.
Let goed op de bezwaartermijn. In gewone Wmo-zaken is de termijn voor bezwaar zes weken. Die termijn begint meestal te lopen op de dag na bekendmaking van het besluit. Wacht daarom niet te lang met het opvragen van hulp of advies.
Heeft de gemeente na je aanvraag nog geen besluit genomen? Dan moet zij binnen een redelijke termijn beslissen. Als er geen bijzondere termijn geldt, is die termijn in elk geval verstreken als na acht weken nog geen besluit is genomen en de gemeente de beslissing niet op tijd heeft uitgesteld.
Krijg je alleen een mondelinge of informele afwijzing? Vraag dan om een schriftelijk besluit. Tegen een besluit kun je bezwaar maken; tegen een losse mededeling is dat vaak lastiger.
Jurop kan helpen bij bezwaar tegen de gemeente
Is jouw aanvraag om respijtzorg afgewezen of twijfel je of de gemeente jouw situatie goed heeft onderzocht? Dan kan Jurop met je meekijken. Wij beoordelen of bezwaar zinvol is, welke argumenten belangrijk zijn en welke stukken nodig zijn om jouw standpunt te onderbouwen.
Je kunt hiervoor de gratis check van Jurop invullen. Daarmee krijg je snel duidelijkheid over jouw mogelijkheden. Liever direct contact? Stuur een e-mail naar info@jurop.nl, vul het contactformulier in of laat een bericht via WhatApp achter.
